Sivaslı olduğunuzu düşünüyor musunuz? Sivas’ın mahalli dilinde kullanılan bu ilginç kelimeleri biliyor musunuz? Kendinizi test edin, kaç kelimeyi bildiğinizi görün!
Sivas, tarihi ve kültürel zenginliklerinin yanı sıra kendine has konuşma tarzı ve yöresel kelimeleriyle de dikkat çekiyor. Geçmişten günümüze aktarılan bu kelimeler, Sivas’ın köklü kültürünü ve Anadolu’nun geleneksel yaşamını yansıtıyor. Peki, siz Sivas’ın mahalli diline ne kadar hâkimsiniz? Çocukluğundan beri Sivas’ta yaşayanların bile bazılarını unutmaya başladığı bu kelimelerin anlamlarını biliyor musunuz?
Sivaslıyım diyenleri küçük bir teste davet ediyoruz! Günlük hayatta eskiden sıkça duyulan, ancak bugün daha az kullanılan yöresel ifadeler arasında bakalım kaç tanesini hatırlayacaksınız?
Sivas’ın Mahalli Dilinde Bu Kelimeler Ne Anlama Geliyor?
Sivas yöresinde kullanılan bazı kelimeler, başka şehirlerde yaşayanlar için oldukça şaşırtıcı olabilir. Üstelik bu sözcüklerin bir kısmı, geleneksel yaşamın ve eski Anadolu kültürünün izlerini günümüze taşıyor.
Örneğin, Sivas mahalli dilinde “uşah” çocuk, “üleşmek” paylaşmak, “iptİ” ise önce anlamında kullanılıyor. Bir zamanlar büyüklerden sıkça duyulan bu kelimeler, yöresel konuşma kültürünün önemli parçaları arasında yer alıyor.
Peki ya “cılga” kelimesini biliyor musunuz? İnce, dar ve taşlı yol ya da patika anlamına gelen bu sözcük, Sivas’ın kendine özgü kelime hazinesinden yalnızca biri.
Sivaslıların Unutmadığı Yöresel Kelimeler
Sivas’ın mahalli dilinde günlük yaşamdan tarıma, hayvancılıktan ev işlerine kadar pek çok alana ilişkin farklı kelimeler bulunuyor.
“Bakraç” kova anlamında kullanılırken “helki” de su, süt gibi sıvıları koymak için kullanılan kovayı ifade ediyor. “Külek” ise tahta kap anlamına geliyor. Bu kelimeler, geçmişte evlerde ve kırsal yaşamda kullanılan araç gereçlerin dildeki izlerini taşıyor.
Tarım kültüründe de dikkat çeken ifadeler var. “Yaba”, harmanda tahıl ile samanı savurmak için kullanılan büyük, çatal biçimindeki aleti anlatıyor. “Dirgen” tarım işlerinde kullanılan araçlardan biriyken “ekenek” ekime elverişli yer veya tarla anlamına geliyor.
Sivas’ın Geleneklerinde Saklı Kalan Kelimeler
Sivas’ın mahalli dili yalnızca günlük konuşmalardan ibaret değil. Düğünler, çeyiz hazırlıkları ve geleneksel törenler de bu zengin kelime hazinesinde kendine yer buluyor.
Düğün davetiyle birlikte gönderilen armağana “ohuntu”, düğüne insanları çağırmak için dolaşan kişiye ise “yozucu” deniliyor. Düğüne çağrı yapan küçük kız veya kadın için kullanılan kelime de “ohuyucu”.
Evlenecek kızın çeyizinde yer alan geleneksel giysiler ve aksesuarlar da farklı isimlerle anılıyor. “Peşli”, çeyizde giyilen giysiyi ifade ederken “tepelik”, başa takılan boncuklu ve pullu geleneksel süs olarak biliniyor.
Bu sözcükler, geçmişteki düğün geleneklerinin ve toplumsal yaşamın dil aracılığıyla nasıl aktarıldığını gösteriyor.
Peki, Sivaslılar Bu Kelimelerin Kaçını Biliyor?
Şimdi sıra sizde! “Galıç”, “puhari”, “nacak”, “loğ”, “sohu” ve “yüklük” kelimelerinin anlamlarını biliyor musunuz?
Galıç, orak anlamında kullanılırken puhari ocak ve soba bacasını ifade ediyor. Nacak kısa saplı balta, loğ ise damın üzerini düzlemek için kullanılan silindir biçimindeki taş anlamına geliyor. Sohu, buğdayın dövülerek yarma hâline getirildiği oyma taştan aleti anlatırken yüklük, yatak, yorgan ve kilimlerin konulduğu dolabı ifade ediyor.
Bir de “zağar” var! Sivas mahalli dilinde köpek anlamına gelen bu kelimeyi daha önce duymuş muydunuz?
Sivaslılığınızı Test Etmeye Hazır mısınız?
Sivas’ın mahalli dilindeki kelimeler, şehrin geçmişini ve kültürel kimliğini yansıtan önemli bir miras. Bugün bazı sözcükler günlük konuşmalarda daha az duyulsa da özellikle büyüklerin kullandığı ifadeler, geçmişle bugün arasında bir bağ kurmaya devam ediyor.
Sivaslıyım diyorsanız kendinizi test edin: Bu yazıda geçen kelimelerden kaç tanesinin anlamını biliyordunuz? Bildiğiniz kelimeleri hatırlayın, bilmediklerinizi öğrenin ve bu testi Sivaslı arkadaşlarınızla paylaşın.
Bakalım Sivas’ın mahalli diline en hâkim olan kim çıkacak? Belki de yıllardır duyduğunuz bir kelimenin gerçek anlamını ilk kez burada öğreneceksiniz!